Adana İş Hukuku Avukatı: İşe İade, Kıdem Tazminatı ve İşçilik Alacakları

Genel olarak işyerinde en az otuz işçi çalışması, işçinin en az altı aylık kıdeminin bulunması ve iş sözleşmesinin belirsiz süreli olması gerekir; işletmenin bütününü yöneten işveren vekilleri kapsam dışındadır. Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulmalı, anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılmalıdır. Feshin geçerli sebebe dayandığını ispat yükü işverendedir.

Kural olarak aynı işverenin yanında en az bir yıl çalışmış olmak ve iş sözleşmesinin kanunda sayılan sebeplerle sona ermesi gerekir; örneğin işverenin haklı neden olmaksızın feshi, işçinin haklı nedenle feshi, emeklilik şartlarının oluşması, muvazzaf askerlik veya ölüm bu hâller arasındadır. İşçinin haklı bir neden olmadan istifa etmesi hâlinde kural olarak kıdem tazminatı doğmaz. Kıdem tazminatı tavanı dönemsel olarak güncellenir; 1 Temmuz - 31 Aralık 2026 dönemi için 73.729,87 TL olarak duyurulmuştur, güncel tutar resmî kaynaklardan kontrol edilmelidir.

İşveren veya işçi, iş sözleşmesini bildirim süresine uymadan feshederse karşı tarafa bildirim süresine ait ücret tutarında ihbar tazminatı ödemekle yükümlü olabilir. Bildirim süreleri çalışma süresine göre iki, dört, altı veya sekiz haftadır. Haklı nedenle derhal fesih ve deneme süresi içindeki fesihlerde ihbar tazminatı kural olarak söz konusu olmaz.

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu uyarınca kanuna veya iş sözleşmesine dayanan işçi ve işveren alacak ve tazminat talepleri ile işe iade talebiyle açılacak davalarda, dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. İş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları ise bu zorunluluğun dışındadır. Başvuru, karşı tarafın yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır.

Fazla çalışma yapıldığını ispat yükü kural olarak işçidedir. Bordrolar, puantaj ve giriş-çıkış kayıtları, vardiya çizelgeleri, yazışmalar ve aynı işyerinde çalışmış kişilerin tanık beyanları kullanılabilir. İşçinin imzasını taşıyan ve fazla mesaiyi gösteren bordrolar ise ödemenin yapıldığına dair delil olarak değerlendirilir. Hesaplama çoğunlukla bilirkişi incelemesiyle yapılır.

Öncelikle sağlık kuruluşuna başvurulmalı, kaza işveren tarafından SGK'ya ve gerekli hâllerde kolluğa bildirilmelidir. Rapor, kaza tutanağı, tedavi belgeleri ve tanık bilgileri saklanmalıdır. SGK'dan sağlanan haklar ayrıdır; işverenin kusuru varsa maddi ve manevi tazminat talepleri ayrıca değerlendirilebilir. Bu davalarda arabuluculuk dava şartı değildir; zamanaşımı süreleri bakımından geç kalınmamalıdır.

Ücret, yıllık izin ücreti, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, kötüniyet tazminatı ve eşit davranma ilkesine aykırılık tazminatı gibi alacaklarda zamanaşımı süresi kural olarak beş yıldır. İşe iade için bir ay ve iki hafta, haklı fesih hakkı için altı iş günü gibi hak düşürücü süreler ise ayrıdır ve çok daha kısadır. Arabuluculuğa başvurulması ile son tutanağın düzenlenmesi arasında zamanaşımı durur.

Çalışmanız SGK'ya hiç bildirilmemiş veya eksik bildirilmişse hizmet tespiti davası açılabilir. Dava, hizmetin geçtiği yılın sonundan itibaren beş yıl içinde açılmalıdır. Çalışmanın ispatında tanık beyanları, banka kayıtları, yazışmalar ve işyeri belgeleri kullanılabilir. İşçilik alacakları da talep edilecekse arabuluculuk bakımından ayrıca değerlendirme yapılmalıdır.