Trafik kazaları sonrasında doğan tazminat talepleri ve sigorta uyuşmazlıkları hakkında genel bilgilendirme.
Bir trafik kazasının sonuçları yalnızca araçtaki hasarla sınırlı kalmaz. Yaralanma hâlinde tedavi giderleri, çalışma gücü kaybı ve bakım ihtiyacı; araç yönünden ise değer farkı, kullanım yoksunluğu ve ticari kazanç kaybı gibi farklı zarar kalemleri gündeme gelebilir. Bu kalemlerin muhatabı, dayanağı ve ispat şekli birbirinden farklıdır; zorunlu mali sorumluluk (trafik) sigortası, kasko, SGK ve kusurlu taraf arasındaki ayrımın doğru yapılması süreç açısından önem taşır.
Av. Hatip Kaya Hukuk Bürosu, Seyhan / Adana'da trafik kazalarından kaynaklanan tazminat ve sigorta uyuşmazlıklarında hukuki danışmanlık verir; sigorta şirketlerine başvuru, Sigorta Tahkim Komisyonu ve mahkeme süreçlerinde müvekkillerini temsil eder. Aşağıdaki bölümlerde başlıca zarar kalemleri kısaca açıklanmış, her biri için ayrıntılı makalelerimize bağlantı verilmiştir.
Bu bilgiler genel niteliktedir; somut olay bakımından hukuki danışmanlık yerine geçmez.
Her dosya kendi koşulları içinde değerlendirilir; aşağıdaki açıklamalar genel çerçeveyi gösterir. Genel bir bakış için trafik kazası tazminatında zarar kalemleri yazımıza da göz atabilirsiniz.
Tedavi süreci tamamlandıktan sonra beden veya ruh bütünlüğünde kalıcı bir kayıp kalması hâlinde gündeme gelir. Hesaplamada maluliyet oranı, yaş, gelir, meslek, bakiye yaşam süresi ve kusur durumu gibi unsurlar dikkate alınır. Sağlık kurulu raporunun kapsamı ve aktüeryal hesabın dayandığı veriler bu nedenle önem taşır.
Ayrıntılı makale: Geçici ve sürekli iş göremezlik tazminatı arasındaki fark →Kaza sonrasındaki tedavi ve iyileşme döneminde çalışamama veya günlük faaliyetleri önceki gibi sürdürememe ile bağlantılı zararı ifade eder. Dönemin başlangıcı ve süresi istirahat raporları, epikrizler ve tıbbi değerlendirmelerle belirlenir. Geçici dönem zararı, sürekli dönem zararından ayrı bir kalem olarak ele alınır.
Ayrıntılı makale: Geçici ve sürekli iş göremezlik tazminatı arasındaki fark →Yaralanan kişinin yemek yeme, kişisel bakım veya hareket gibi günlük ihtiyaçlarını tek başına karşılayamaması bakım ihtiyacı doğurabilir. İhtiyacın süresi ve kapsamı kişinin beyanıyla değil; hastane kayıtları, istirahat belgeleri ve sağlık kurulu değerlendirmeleriyle birlikte ele alınır. Bakımın aile bireylerince sağlanması, gideri kendiliğinden dışarıda bırakmaz.
Ayrıntılı makale: Trafik kazalarında geçici bakıcı gideri nasıl değerlendirilir? →Muayene, ameliyat, ilaç, tıbbi malzeme ve rehabilitasyon gibi sağlık hizmet bedelleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 98. maddesi çerçevesinde SGK tarafından karşılanabilir. SGK'nın bu bedelleri karşılaması, kazadan doğan diğer zararların ortadan kalktığı anlamına gelmez; bu kalemler ayrıca incelenir. Protez ve ileri tedavi gibi giderlerde tıbbi gereklilik ve belgelendirme önemlidir.
Ayrıntılı makale: Trafik kazası tedavi giderleri: SGK ve trafik sigortası ayrımı →Özenle onarılmış bir araç bile TRAMER kaydı ve onarım geçmişi nedeniyle ikinci el piyasasında değer kaybedebilir. Bu fark, kaza öncesi ve onarım sonrası ikinci el satış değeri arasındaki düşüş olarak hesaplanır ve kural olarak kusurlu tarafın zorunlu trafik sigortası üzerinden ileri sürülür. Kusur oranı ve poliçe limiti talebin kapsamını etkiler.
Ayrıntılı makale: Trafik kazası sonrası araç değer kaybı tazminatı →Hasar gören orijinal parçanın onarımı mümkün değilse öncelikle orijinal parça ile değişim esastır; onay veya imkânsızlık hâli gerçekleşmeden daha düşük bedelli parça takılması hâlinde fiyat farkı gündeme gelebilir. Eşdeğer veya belgesiz parçanın ikinci el değere etkisi, değer farkı kalemini de büyütebilir. Teslim sırasında çekince koymak ve ekspertiz raporunu incelemek pratikte önem taşır.
Ayrıntılı makale: Orijinal olmayan veya muadil parça takılmasından doğan maddi zarar →Aracın onarım süresince kullanılamaması, onarım bedelinden ve değer kaybından ayrı bir kullanım yoksunluğu zararı doğurur. Hesaplama genellikle emsal aracın günlük kira bedeli ile makul onarım süresine dayanır. Bu kalem dolaylı zarar sayıldığından zorunlu trafik sigortasından kural olarak istenemez; kusuru oranında sürücü ve işletene yöneltilir.
Ayrıntılı makale: Araç mahrumiyet bedeli ve ikame araç tazminatı →Taksi, minibüs, kamyon veya iş makinesi gibi gelir getiren araçlarda faaliyetin durması net gelir kaybına yol açabilir. Bu zararın ispatı için vergi kayıtları, faturalar, sözleşmeler ve emsal araştırmaları gibi somut delillere ihtiyaç duyulur; hesaplamada brüt ciro değil net kazanç esas alınır. Talep, dolaylı zarar niteliği nedeniyle genellikle kusurlu sürücü ve işletene karşı ileri sürülür.
Ayrıntılı makale: Ticari araçlarda kazanç kaybı tazminatı →Aşağıdaki adımlar genel bir akışı özetler; süre ve sıralama dosyaya göre değişebilir.
Genel olarak kaza tespit tutanağının veya kolluk kayıtlarının düzenlenmesi, yaralanma varsa gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulması, kaza yerinin ve araç hasarının fotoğraflanması, varsa tanık bilgilerinin alınması ve poliçe bilgilerinin kaydedilmesi önerilir. Sağlık raporları, faturalar ve ekspertiz belgeleri düzenli biçimde saklanmalıdır. Atılacak adımlar somut olaya göre değişebilir.
Karayolları Trafik Kanunu'nun 109. maddesi uyarınca zamanaşımı, genel olarak zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren iki yıl, her hâlde kaza tarihinden itibaren on yıldır; olayın ceza zamanaşımına tabi olması hâlinde daha uzun süre uygulanabilir. Sürenin başlangıcı ve hangi süreye tabi olunduğu somut olaya göre farklılık gösterebileceğinden, süre konusunda gecikmeden hukuki destek alınması yerinde olur.
Talep kural olarak kendi kaskonuzdan değil, kazada kusuru bulunan tarafın zorunlu mali sorumluluk (trafik) sigortasından ileri sürülür. Tamamen kusurlu olan taraf karşı tarafın sigortasından değer kaybı isteyemez; kısmi kusurda ise kusursuz kalınan oran söz konusu olur. Ağır hasarlı (pert) araçlarda ise genellikle kaza öncesi rayiç bedel esas alındığından ayrıca değer kaybı hesaplanmaz.
Tazminat hesabında kazadaki kusur oranı belirleyicidir. Kusurun paylaşıldığı durumlarda talep edilebilecek tutar genellikle karşı tarafın kusur oranıyla sınırlı olur. Kusur oranı kaza tutanağı, soruşturma dosyası ve bilirkişi incelemesiyle belirlenir; bu nedenle tutanakta yer alan bilgilere ve itirazlara dikkat edilmelidir.
SGK'nın sağlık hizmet bedellerini karşılaması, kazadan doğan bütün zararların giderildiği anlamına gelmez. Geçici veya sürekli iş göremezlik, tıbben gerekli bakıcı giderleri ve diğer ekonomik kayıplar ayrıca incelenebilir. Aynı giderin birden fazla kurumdan mükerrer olarak talep edilmemesi gerekir.
Zorunlu trafik sigortası genel şartlarında gelir kaybı, kâr kaybı, iş durması ve kira mahrumiyeti gibi dolaylı zararlar teminat dışında bırakılmıştır. Bu nedenle bu kalemler kural olarak sigorta şirketinden değil, kusuru oranında kazadaki sürücü ve araç işletenine karşı ileri sürülür. Güncel metinler ve poliçe şartları somut dosyada ayrıca kontrol edilmelidir.
Uygulamada önce ilgili sigorta şirketine yazılı başvuru yapılır; şirketin süresinde yanıt vermemesi, talebi reddetmesi veya eksik ödeme yapması hâlinde Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvuru ya da dava yolu değerlendirilir. Hangi yolun uygun olduğu uyuşmazlığın niteliğine, tutarına ve karşı tarafın kim olduğuna göre değişir.
Kaza tespit tutanağı veya soruşturma evrakı, araç ruhsatı ve poliçe bilgileri, hastane kayıtları, istirahat ve sağlık kurulu raporları, tedavi faturaları, ekspertiz ve onarım belgeleri ile gelir durumunuzu gösteren belgeler ilk değerlendirme için faydalıdır. Eksik belgeler bulunması görüşme yapılmasına engel değildir.
Bu bilgiler genel niteliktedir; somut olay bakımından hukuki danışmanlık yerine geçmez.
Kaza tutanağı, sağlık raporları ve poliçe bilgilerinizle bize WhatsApp veya telefon ile ulaşabilirsiniz.