Konkordato, borçlarını vadesi geldiği hâlde ödeyemeyen veya ödeyememe tehlikesi altında bulunan borçlunun, mahkeme denetiminde alacaklılarıyla anlaşarak borcunu yeniden yapılandırmasını sağlayan bir kurumdur. İflasın ertelenmesi sistemi kaldırıldıktan sonra sermaye şirketleri için temel yeniden yapılandırma yolu konkordato olmuştur. Dayanak İcra ve İflas Kanunu’nun 285 ve devamı maddeleridir. Bu yazıda şartları, geçici ve kesin mühleti, proje sürecini ve dikkat edilecek noktaları özetliyoruz.
Kimler başvurabilir?
Konkordato talebinde bulunabilecekler; borçlarını ödemekte güçlük çeken herhangi bir borçlu ile iflasa tabi borçlunun alacaklılarıdır. Uygulamada limited ve anonim şirketler, kooperatifler ve gerçek kişi tacirler sık başvurur. Başvuru, borçlunun merkezinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesine yapılır. Adana merkezli şirketler bakımından Adana Asliye Ticaret Mahkemeleri yetkili olabilir.
Başvuru dosyasında bulunması gerekenler (İİK m. 286)
Kanun, başvuruya eklenecek belgeleri ayrıntılı sayar. Eksik belge geçici mühlet kararını geciktirir veya talebin reddine yol açabilir. Tipik belgeler şunlardır:
- Konkordato ön projesi (ödeme planı, iskonto, vadeler, hangi alacaklı sınıflarının nasıl etkileneceği),
- Borçlunun malvarlığını gösteren belgeler; bilanço, gelir tablosu ve defter kayıtları,
- Alacaklıları, alacak tutarlarını ve imtiyaz durumunu gösteren liste,
- Denetimden geçmiş finansal tablolar (kanunun aradığı hâllerde),
- Konkordatonun başarıya ulaşma ihtimalini gösteren dayanaklar.
Ön proje gerçekçi olmalıdır; yalnızca süre kazanmaya yönelik, uygulanması imkânsız teklifler hem mühlet kaldırma hem ret riski taşır.
Geçici mühlet (İİK m. 287)
Mahkeme, belgeleri yeterli görürse geçici mühlet kararı verir ve geçici konkordato komiseri görevlendirir. Geçici mühlet üç aydır; borçlu veya komiserin talebiyle en fazla iki ay uzatılabilir, toplam beş ayı geçemez. Mühlet içinde kural olarak takip yapılamaz, mevcut takipler durur; rehinli alacaklıların hakları ve kanunî istisnalar saklıdır. Geçici mühlet, alacaklılar toplantısı ve kesin mühlet değerlendirmesi için hazırlık dönemidir.
Kesin mühlet (İİK m. 289)
Geçici mühlet içinde mahkeme, komiser raporu ve dosya durumuna göre kesin mühlet verebilir. Kesin mühlet kural olarak bir yıldır; özel güçlük hâllerinde en fazla altı ay uzatılabilir. Kesin mühlet içinde konkordato projesi olgunlaştırılır, alacaklılar toplantısı yapılır ve oylama gerçekleşir. Mahkeme, koşullar oluşmazsa mühleti kaldırıp talebi reddedebilir; mali durum düzelmişse de ret gündeme gelebilir (İİK m. 291 çerçevesi).
Alacaklılar toplantısı ve tasdik
Projenin kabulü için kanunda öngörülen çift çoğunluk (alacaklı sayısı ve alacak tutarı) sağlanmış olmalıdır. Kabul edilen proje mahkemenin tasdikine sunulur. Tasdik kararıyla konkordato bağlayıcı hâle gelir; ret hâlinde iflasa tabi borçlu bakımından iflas sonuçları doğabilir. Rehinli ve imtiyazlı alacaklıların konumu, proje metninde açıkça düzenlenmelidir.
Adım adım süreç
- Mali tablo ve alacaklı envanterinin çıkarılması, ön projenin hazırlanması,
- Asliye ticaret mahkemesine başvuru ve belge sunumu,
- Geçici mühlet ve komiser ataması,
- İşletmenin faaliyetlerinin komiser gözetiminde sürdürülmesi,
- Kesin mühlet, alacaklılar toplantısı ve oylama,
- Mahkeme tasdiki veya ret; tasdik sonrası planın uygulanması.
Sık yapılan hatalar
- Eksik mali belge ve gerçekçi olmayan ön proje ile başvurmak,
- Mühleti “otomatik koruma” sanıp işletme giderlerini ve işçi alacaklarını ihmal etmek,
- Rehinli alacaklılarla erken ve belgesiz müzakere yürütmemek,
- Komiser raporlarını ve bildirim sürelerini kaçırmak,
- Süreç devam ederken yeni borçlanmayı kayıtsız sürdürmek.
Konkordato, iflasın ertelenmesinin yerini alan bir yol olmakla birlikte her dosya için uygun olmayabilir; bazen tasfiye veya alacaklılarla özel anlaşma daha isabetli olabilir.
Komiser, işletmenin yönetimi ve üçüncü kişiler
Konkordato komiseri, mühlet boyunca işletmenin durumunu izler, rapor düzenler ve mahkemeyi bilgilendirir. Borçlu, olağan işletme faaliyetini sürdürürken önemli tasarruflarda komiserin görüşü veya mahkeme izni gerekebilir. Bu sınır, alacaklıların malvarlığının erimesini önlemeye yöneliktir.
Tedarikçiler ve bankalar mühlet kararını öğrendiklerinde teminat yenileme, peşin ödeme veya kredi hattı kesme talepleriyle gelebilir. Ön projede işletme sermayesinin nasıl sağlanacağı, stok ve alacak tahsilâtının nasıl döndürüleceği somut yazılmalıdır. Aksi hâlde mühlet içinde likidite krizi derinleşir.
İşçi alacakları, rehinli alacaklar ve kamu alacakları farklı rejimlere tabi olduğundan proje sınıflandırması dikkat ister. Yanlış sınıflandırma, oylama yeter sayısını ve tasdik şartlarını bozabilir.
Alacaklı açısından dikkat edilecekler
Alacaklı, mühlet kararını öğrendiğinde alacağını komiser nezdinde bildirmeli, rehin ve imtiyaz durumunu belgelerle ortaya koymalıdır. Sessiz kalmak, oylamada ve sıra cetvelinde zayıf konuma düşmeye yol açabilir. Proje teklifi açıkça aleyhe ise red oyu ve tasdik itirazı hazırlanmalıdır.
Mühlet sırasında yeni mal teslimi veya hizmet ifası yapılacaksa peşin ödeme, teminat mektubu veya kısa vadeli yazılı anlaşma gibi güvenceler düşünülmelidir. Aksi hâlde yeni alacak da konkordato rejimine takılabilir.
Başarı ihtimali ve alternatifler
Konkordato, her mali sıkışıklıkta otomatik çözüm değildir. İşletmenin çekirdek faaliyetinin kâra dönebileceğine dair somut veri yoksa mühlet yalnızca borcu erteleyen bir süreç olur. Bu durumda alacaklılarla özel anlaşma, varlık satışı, tür değiştirme veya tasfiye daha öngörülebilir olabilir. Başvuru öncesi bağımsız bir mali tablo incelemesi, stok ve alacak kalitesinin gözden geçirilmesi ve nakit akış projeksiyonu hazırlanmalıdır.
Bankalar çoğu zaman rehin, kefalet ve teminat mektubu ilişkilerini ayrıca yönetir. Projede banka alacaklarının nasıl etkileneceği belirsiz bırakılırsa oylamada ret riski artar. Erken ve belgelenmiş müzakere, tasdik şansını yükseltir; fakat müzakere sırasında verilen yazılı taahhütlerin konkordato dışı “yeni borç” yaratıp yaratmadığı da kontrol edilmelidir.
Çalışanlar, kritik tedarikçiler ve kamu idareleriyle iletişim planı yapılmadan duyuru yapmak, operasyonel çöküşü hızlandırabilir. Mühlet kararının Resmî Gazete/ilan boyutu ve üçüncü kişilere etkisi dosya yönetiminin parçasıdır.
Sıkça sorulan sorular
Konkordato iflas demek midir?
Hayır. Konkordato, mahkeme denetiminde borç yapılandırmasıdır; tasdik edilirse işletme faaliyetine plan çerçevesinde devam edebilir. Ret veya mühletin kaldırılması iflasa tabi borçluda iflasa yol açabilir.
Geçici mühlette evime haciz gelir mi?
Mühlet, kural olarak takipleri durdurur; ancak rehinli takipler ve kanundaki istisnalar saklıdır. Somut haciz türü dosyaya göre değişir.
İşçi alacakları konkordatoda ne olur?
İşçi alacaklarının imtiyazı ve proje içindeki konumu özel hükümlere tabidir; ön projede bu alacakların nasıl karşılanacağı açık yazılmalıdır.
Alacaklı konkordatoya itiraz edebilir mi?
Evet. Alacaklılar, mühlet kaldırma talebi, projenin reddi yönünde oy ve tasdik aşamasında itiraz yollarını kullanabilir.
Arabuluculuk zorunlu mudur?
Konkordato talebi bir dava şartı arabuluculuk konusu değildir; ancak konkordato dışında kalan ticari alacak davalarında TTK m. 5/A ayrıca uygulanır.
İlgili konular: iflas ve konkordato, şirket tasfiyesi, zorunlu arabuluculuk; ayrıca Ticaret Hukuku sayfamız. Konkordato ön proje ve mühlet süreci için ön görüşme taleplerinizi iletişim sayfasından iletebilirsiniz.
Bu bilgiler genel niteliktedir; somut olay bakımından hukuki danışmanlık yerine geçmez.