Yurt dışında boşanma veya aile hukukuna ilişkin bir karar aldıysanız, bu kararı Türkiye'de kullanmak için çoğu zaman tanıma ve tenfiz davası açmanız gerekir. Doğru mahkemeyi seçmek, eksiksiz belge sunmak ve tercüme/apostil işlemlerini doğru yapmak sürecin en kritik kısmıdır. Bu yazıda tanıma-tenfiz davasının adımlarını Adana odaklı pratik notlarla özetliyoruz.
Hangi mahkeme görevli?
MÖHUK m. 51'e göre tenfiz kararları hakkında görevli mahkeme asliye mahkemesidir. Ancak 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun m. 4 uyarınca yabancı mahkemelerce verilen aile hukukuna ilişkin kararların tanınması ve tenfizi aile mahkemesinin görevi olarak düzenlenmiştir. Uygulamada boşanma, nafaka ve velayet kararlarının tanıma ve tenfizi için aile mahkemesine başvurulur; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla bakar. Görev konusunda şüphe varsa dava açmadan önce adliye kalemi veya hukuki destek aracılığıyla teyit edilmesi yerinde olur.
Hangi mahkeme yetkili?
- Kendisine karşı tenfiz istenen kişinin Türkiye'deki yerleşim yeri, yoksa sâkin olduğu yer mahkemesi,
- Türkiye'de yerleşim yeri veya sâkin olduğu yer yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden biri (MÖHUK m. 51/2).
Karşı tarafın Adana'da yerleşik olması hâlinde Adana Aile Mahkemeleri söz konusu olabilir. Adana Adliyesi'nde görev yapan aile mahkemeleri ve iletişim bilgileri için Adana Adliyesi'nin resmî sayfasına bakılmalıdır. Karşı taraf yoksa veya hasımsız ihtilafsız kaza kararı (örneğin tarafların birlikte boşandığı idari/noter kökenli karar) söz konusuysa, başvuru yeri ve usulü ayrıca değerlendirilir.
Dilekçede neler yer almalı?
- Taraflar ile varsa vekillerinin adı, soyadı ve adresleri,
- Kararın hangi ülkede, hangi mahkemece, hangi tarihte ve hangi numara ile verildiği ve hükmün özeti,
- Tanıma veya tenfiz istenen kısım (kararın tamamı veya belirli hükümler),
- Talep ve gerekçe; tenfiz şartlarının nasıl sağlandığı.
Dilekçe karşı taraf sayısı kadar nüsha ile verilir (m. 52).
Eklenecek belgeler (MÖHUK m. 53)
- Yabancı mahkeme ilamının o ülke makamlarınca usulen onanmış aslı veya ilamı veren yargı organınca onanmış örneği,
- İlamın onanmış Türkçe tercümesi,
- İlamın kesinleştiğini gösteren onaylı belge ve bunun onanmış tercümesi,
- Tarafların kimlik ve nüfus bilgileri; vekâlet varsa vekâletname,
- Gerekirse evlilik kaydı, çocukların nüfus kayıtları.
Apostil ve yeminli tercüme
Apostil: Lahey Apostil Sözleşmesi'ne taraf ülkelerde belgenin yetkili makamca apostil şerhi taşıması, belgenin Türkiye'de kullanılabilmesi için yeterli doğrulama sağlar. Taraf olmayan ülkelerde ise konsolosluk onayı veya Dışişleri tasdiki gerekebilir. Hangi ülkede hangi onay yönteminin geçerli olduğu ilgili makamlardan öğrenilmelidir.
Yeminli tercüme: Belgelerin Türkçe çevirisi yeminli tercüman tarafından yapılmalı ve noter onaylı olmalıdır. Tercümede tarih, isim ve karar sonucu doğru yazılmalıdır; çünkü hatalı tercüme dosyada eksikliğe yol açabilir. Çeviriyi yaptırmadan önce mahkemenin hangi onay biçimini aradığını kalemden sorabilirsiniz.
Süreç
- Dosya hazırlığı: Kararın kesinleşmiş ve apostilli olup olmadığını kontrol edin.
- Dilekçe: Yetkili aile mahkemesine dilekçe sunun; harç ve masraflar yatırılır (her yıl güncellenen harç tarifesi).
- Tebligat: Hasımlı davada dilekçe ve duruşma günü karşı tarafa tebliğ edilir (m. 55).
- İnceleme: Mahkeme tenfiz şartlarını inceler; basit yargılama usulü uygulanır.
- Karar: Tanıma ve/veya tenfiz kararı verilir; karar yabancı ilamın altına yazılır ve mühürlenir (m. 56).
- Kanun yolu ve kesinleşme: Karara karşı kanun yolu süreleri geçerlidir; kesinleşmeden sonra nüfus müdürlüğüne bildirilir veya icraya konulur.
Sık yapılan hatalar
- Kesinleşme şerhi olmayan kararla başvuru yapmak,
- Apostilsiz veya yetkisiz makamca onaylı belge sunmak,
- Tercümeyi yeminli olmayan kişiye yaptırmak,
- Karşı tarafın adresini hatalı bildirmek,
- Tanıma ile tenfiz arasındaki farkı karıştırarak yanlış talep oluşturmak.
Başvuru öncesi hazırlık takvimi
- 1. hafta: Yabancı mahkeme kararının kesinleşme şerhli aslını ve kesinleşme belgesini temin edin.
- 2. hafta: Apostil veya konsolosluk onayı işlemlerini tamamlayın; apostilin kararın aslına veya onaylı örneğine işlendiğinden emin olun.
- 3. hafta: Yeminli tercümanla çalışarak hem karar hem kesinleşme belgesini Türkçeye çevirtin ve noter onayını alın.
- 4. hafta: Dilekçe ve vekâletname hazırlığını tamamlayın, karşı tarafın adres bilgilerini güncelleyin.
Yukarıdaki takvim yalnızca örnek bir planlamadır; ülkelere ve kurumlara göre süreler çok değişebilir.
Karşı tarafın bulunamadığı durumlar
Karşı tarafın Türkiye'deki ve yurt dışındaki adresinin bilinmemesi, tebligatı güçleştirir. Bu durumda mahkemeden adres araştırması istenebilir, uluslararası tebligat yoluna gidilebilir veya ilanen tebligat gündeme gelebilir. Ancak bu yöntemler süreyi uzatır. Anlaşmalı boşanmalarda taraflar birlikte başvurabilirse, tebligat sorunu büyük ölçüde ortadan kalkar.
Masraf ve harçlar
Tanıma ve tenfiz davasında başvuru harcı, karar harcı, tebligat ve posta giderleri, tercüme ve noter masrafları gibi kalemler bulunur. Harç tutarları her yıl güncellenen harç tarifesine göre belirlenir; tenfiz edilecek para alacağı varsa nispi harç gündeme gelebilir. Tercüme ve apostil giderleri ise ülkeye ve belgeye göre değişir. Dava açmadan önce toplam maliyet kalemlerinin bir listesinin çıkarılması bütçe planlaması için yararlıdır. Yargılama giderlerinin kimin tarafından karşılanacağı mahkemece kararda belirlenir (HMK m. 323).
Sıkça sorulan sorular
Apostil için Türkiye'ye gelmem gerekir mi?
Hayır; apostil kararın verildiği ülkedeki yetkili makamdan alınır. Belgeyi Türkiye'ye gönderip avukatınıza vekâletname ile işlem yaptırabilirsiniz.
Vekâletname yurt dışından nasıl düzenlenir?
Vekâletname, bulunduğunuz ülkedeki Türk konsolosluğunda veya o ülkede noter önünde düzenlenip apostil/onay işlemi yapılarak kullanılabilir. Gereken usul ülkeye göre değişir.
Tanıma davasında duruşmaya katılmak zorunlu mu?
Zorunlu olmayabilir; avukat aracılığıyla temsil mümkündür. Mahkeme gerekli görürse bizzat çağırabilir.
İlgili konular: yabancı boşanma kararının Türkiye'de tanınması, yabancı mahkeme kararının tenfizi, yurt dışında yaşayan Türkler için boşanma; ayrıca Aile Hukuku sayfamız. Dosyanızla ilgili görüşme için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
English summary
Recognition and enforcement of foreign family judgments in Turkey is handled by the family courts (Article 4 of Law No. 4787), with territorial jurisdiction determined by the defendant's residence in Turkey, or Ankara, Istanbul or Izmir if there is none. The petition must be accompanied by the final foreign judgment with an official certificate of finality, both with apostille (or consular legalisation) and a certified Turkish translation by a sworn translator. The court applies a simplified procedure and checks reciprocity, public policy and procedural fairness. This text is general information only and is not legal advice. If you need a divorce lawyer in Adana, Turkey for expats, please contact us to discuss your documents.
Bu bilgiler genel niteliktedir; somut olay bakımından hukuki danışmanlık yerine geçmez.