Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), mahkemenin sanık hakkında kurduğu hükmün açıklanmayıp belirli bir denetim süresine bırakıldığı, süre içinde yeniden suç işlenmez ve yükümlülüklere uyulursa davanın düşmesine karar verilen bir kurumdur. 31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 7589 sayılı Kanun (12. Yargı Paketi), CMK 231'in beşinci ila on dördüncü fıkralarını yeniden yazmıştır. Aşağıdaki özet kanun metnine dayanmaktadır; uygulama ve yorum bakımından yargı kararları takip edilmelidir.
HAGB nedir, neden önemlidir?
HAGB kararı verildiğinde mahkûmiyet hükmü sanığa karşı açıklanmaz ve hukuki sonuç doğurmaz; kişi denetim süresi boyunca belirli koşullara tabi tutulur. Süre sorunsuz geçerse dava düşer. Bu nedenle HAGB, kişinin adli sicil kaydı ve sonraki yaşamı bakımından önemli sonuçlar doğurabilen bir kurumdur. Ancak HAGB bir beraat kararı değildir; denetim süresinde belirli ihlaller halinde hüküm açıklanabilir.
7589 sayılı Kanunla yeniden düzenlenen şartlar
Kanun metnine göre HAGB için aranan şartlar özetle şunlardır:
- Ceza sınırı: Sanığa verilen hapis cezasının veya adli para cezasının iki yılı aşmaması.
- Sabıka: Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm edilmemiş olması.
- Kanaat: Mahkemenin, sanığın yeniden suç işlemeyeceği konusunda kanaat edinmesi.
- Zararın giderilmesi: Suçtan zarar gören mağdurun veya kamunun uğradığı zararın aynen iade, suçtan önceki hale getirme veya tazminle tamamen giderilmiş olması.
Kanun metninde sanığın HAGB'yi kabul etmesi şartı aranmamaktadır. (Bu konudaki önceki değişiklik 7499 sayılı Kanunla yapılmıştır; ikincil kaynaklara göre sanığın kabul şartı 2024'te kaldırılmış ve HAGB kararına karşı istinaf yolu açılmıştır. Bu bilgi için mevzuat.gov.tr'deki geçmiş sürüm karşılaştırması ayrıca kontrol edilmelidir.) HAGB kararı verilen hallerde hapis cezası ertelenemez ve seçenek yaptırıma çevrilemez.
Denetim süresi ve yükümlülükler
- Denetim süresi beş yıldır.
- Mahkeme, bu süre içinde bir yıldan fazla olmamak üzere denetimli serbestlik tedbirleri uygulayabilir.
- Denetim süresi içinde dava zamanaşımı işlemez (durur).
- Daha önce HAGB kararı verilmiş olması halinde, kasıtlı bir suç için yeniden HAGB uygulanamaz.
Zararın hemen giderilememesi: taksitle giderme
Kanun, zarar derhal giderilemiyorsa, denetim süresi boyunca aylık taksitler halinde tamamen giderilmesi koşuluyla HAGB kararı verilmesine imkân tanımaktadır. Bu durumda ödeme planının mahkemece belirlenmesi ve taksitlerin düzenli ödenmesi gerekir. Taksitlerin ödenmemesi, yükümlülük ihlali sayılabilir.
İhlal halinde ne olur?
Denetim süresi içinde kasıtlı bir suç işlenmesi veya yükümlülüklere uygun davranılmamasında mahkeme hükmü açıklar. Kanun metnine göre hükmün açıklanması halinde, mahkeme cezanın yarısına kadar olan kısmının infaz edilmemesine, ertelemeye veya seçenek yaptırıma çevirmeye karar verebilir. Açıklanan hükme veya yeni hükme karşı itiraz yolu düzenlenmiştir. Bu ayrıntılar, uygulamada dikkat edilmesi gereken kısımlardandır.
Kanun yolu: istinaf
HAGB kararına karşı kanun yolu olarak istinaf başvurusu mümkündür (CMK 272/3 saklı kalmak üzere). Bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin kararları ve ilk derece sıfatıyla verilen kararlara karşı temyiz yolu açıktır. İnceleme, usul ve esasa ilişkin hukuka aykırılıklar bakımından yapılır. İstinaf ve temyiz süresi gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır (CMK m. 273, 291). Ayrıntı için istinaf ve temyiz yazısına bakılabilir.
HAGB kayıtlarının kullanımı
7589 sayılı Kanunla HAGB kayıtlarının ayrı bir sistemde tutulacağı, bu kayıtların yalnızca soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkemenin istemi üzerine kullanılabileceği düzenlenmiştir. Bu düzenleme, HAGB'nin sonraki iş, kamu görevi veya güvenlik soruşturması gibi durumlara etkisi bakımından önem taşıyabilir; ancak uygulama yönetmeliklerine ve idari uygulamaya göre değişebilir.
Hangi suçlar kapsam dışında kalıyor?
Kanun metnine göre işkence, eziyet ve görev nedeniyle Anayasa'nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele sayılabilecek suçlarda HAGB uygulanmaz. Ayrıca TCK 191/8 gibi özel kanun hükümleri, belirli suçlar için ayrı HAGB düzenlemeleri içerebilir; ayrıca 5941 sayılı Kanun kapsamındaki karşılıksız çek suçu gibi bazı suç tiplerinde HAGB uygulanmadığı yönünde özel hükümler bulunmaktadır (karşılıksız çek).
Anayasa Mahkemesi kararı ve geçmiş
İkincil kaynaklarda, Anayasa Mahkemesinin CMK 231'in önceki bazı fıkralarını iptal eden ve yürürlüğünü ertelemiş olan bir kararının 31 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandığı belirtilmektedir. Bu bilgi resmî metinle doğrulanmamıştır; 7589 sayılı Kanun'un bu iptal kararı sonrası yapılan yeni düzenleme olduğu yönündeki yorum, mevzuat.gov.tr ve Anayasa Mahkemesi karar metinleriyle teyit edilmelidir.
Dosyanız için pratik kontrol listesi
- Verilen veya verilmesi beklenen ceza iki yılın altında mı?
- Mağdurun zararı var mı; varsa tamamen giderilmiş mi, giderilebilir mi?
- Önceki mahkûmiyet veya HAGB kaydınız var mı? Kasıtlı suç mu?
- Duruşma öncesi ödeme belgelerinin, banka dekontlarının ve mağdurun yazılı beyanının dosyaya sunulması mümkün mü?
- HAGB kararında yükümlülükleri (imza, denetimli serbestlik) takvime bağlamak ve ihlalleri önlemek için kayıt tutmak.
Uygulamada HAGB ve ödeme planı: neye dikkat edilir?
Zararın taksitle giderilmesi mümkün olan hallerde, ödeme planının gerçekçi olması önemlidir. Mahkemeye sunulacak plan; toplam zarar tutarını, taksit sayısını, her taksitin tarihini ve ödeme yöntemini içermelidir. Ödemelerin banka dekontlarıyla belgelenmesi ve her ödemenin dosyaya bildirilmesi, ihlal tartışmalarını önler. Mağdurla yazılı anlaşma yapılması, mağdurun rızası ve zarar miktarı konusunda belirsizliği azaltır. HAGB kararının sonrasında adres değişikliği, imza yükümlülüğü ve denetimli serbestlik randevuları gibi yükümlülükler takip edilmelidir. Bu konuların her biri somut karara göre farklılaşabileceğinden, kararın metni dikkatle okunmalıdır.
Ne zaman hukuki destek alınmalı?
HAGB kararı verilip verilmeyeceği çoğu zaman duruşma sırasında şekillenir. Zararın giderilmesine ilişkin belgeler, sanığın sabıka durumu ve yeniden suç işlemeyeceği yönündeki değerlendirmeyi destekleyen bilgiler karar öncesinde mahkemeye sunulmalıdır. Karar sonrasında ise denetim süresi boyunca yükümlülüklere uyum ve yeni bir suç işlenmemesi belirleyicidir. Bu nedenle hem duruşma hem denetim süreci için hukuki destek önem taşır.
Sıkça sorulan sorular
HAGB mahkûmiyet midir?
HAGB kararında hüküm açıklanmaz; ancak bir beraat kararı da değildir. Denetim süresi ve ihlal durumunda sonuçlar kanunda belirlenmiştir.
HAGB denetim süresi dolunca ne olur?
Denetim süresi içinde kasıtlı suç işlenmez ve yükümlülüklere uyulursa davanın düşmesine karar verilir.
Zararımı karşılayamıyorum, HAGB tamamen kapanır mı?
Kanun, zararın aylık taksitle giderilmesi koşuluyla HAGB kararı verilmesine olanak tanımaktadır; bunun sınırlarını mahkeme belirler.
İlgili konular: 12. Yargı Paketi genel bakış, CMK 80, 247 ve 308 değişiklikleri, uyuşturucu kullanmak ve bulundurmak (TCK 191); ayrıca Ceza Hukuku sayfamız. Dosyanızla ilgili görüşme için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Bu bilgiler genel niteliktedir; somut olay bakımından hukuki danışmanlık yerine geçmez.