Yoksulluk nafakası, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek tarafın geçimini sağlamak üzere diğer taraftan isteyebileceği nafakadır. Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesinde düzenlenir. Bu alanda 2026 yılında önemli bir gelişme yaşanmıştır: Anayasa Mahkemesi, maddedeki “süresiz olarak” ibaresini iptal etmiş, iptal hükmü karar yayımından dokuz ay sonra yürürlüğe girecek şekilde ertelenmiştir. Bu yazıda yoksulluk nafakasının şartlarını ve bu kararın genel çerçevesini özetliyoruz. Konunun hızla gelişebileceği ve yasal düzenleme beklendiği unutulmamalı; güncel durum her zaman resmî kaynaklardan teyit edilmelidir.
Yoksulluk nafakasının şartları (TMK m. 175)
Madde metnine göre “boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında nafaka isteyebilir. Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz.” Buna göre şartlar şunlardır:
- Boşanma yüzünden yoksulluğa düşme: Talep eden tarafın, boşanma sonucunda geçimini sağlayamayacak veya yaşam standardı ciddi biçimde düşecek bir duruma gelmesi gerekir. Mahkeme gelir, mal varlığı, sosyal güvence, yaş, sağlık, çalışma imkânı ve çocukların bakımı gibi unsurlara bakar.
- Kusurunun daha ağır olmaması: Nafaka isteyen tarafın kusuru diğer taraftan daha ağır olmamalıdır. Eşit kusurlu taraf nafaka alabilirken, daha ağır kusurlu taraf alamaz.
- Nafaka yükümlüsünün mali gücü: Nafaka verecek tarafın ödeme gücünün bulunması gerekir; yükümlünün kusuru aranmaz.
Miktar ve ödeme şekli
Miktar sabit bir kurala bağlı değildir. Hâkim; tarafların gelir ve giderlerini, yaşam standardını, evlilik süresini, çocukların durumunu, yükümlünün mali gücünü ve alacaklının ihtiyaçlarını gözeterek hakkaniyete göre takdir eder. Nafaka toptan veya irat biçiminde (aylık) ödenebilir (TMK m. 176/1). Hâkim, istem hâlinde irat biçiminde ödenecek nafakanın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilir (TMK m. 176/5); bu sayede artış için ayrı dava açılmasına gerek kalmayabilir.
Dava nasıl açılır, hangi süre içinde?
- Boşanma davasında: Yoksulluk nafakası talebi, boşanma davasında dilekçede açıkça yer almalıdır.
- Sonradan: Boşanma davasında istenmemişse, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde ayrı dava açılabilir (TMK m. 178). Bu süre geçerse dava hakkı zamanaşımına uğrar.
- Yetkili mahkeme: Boşanmadan sonra açılacak nafaka davalarında nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir (TMK m. 177).
- Delil: Gelir ve gider belgeleri, SGK ve vergi kayıtları, tapu ve araç kayıtları, sağlık raporları, çalışma durumunu gösteren belgeler.
Anayasa Mahkemesi'nin 2026 tarihli kararı
Anayasa Mahkemesi, 4 Haziran 2026 tarihli ve E.2025/156, K.2026/131 sayılı kararıyla TMK m. 175'in birinci fıkrasındaki “süresiz olarak” ibaresini iptal etmiştir. Karar, 30 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmış; iptal hükmünün, yayımından başlayarak dokuz ay sonra (30/6/2027'de) yürürlüğe gireceği hükme bağlanmıştır. Kararın genel çerçevesi şöyle özetlenebilir:
- Karar, yoksulluk nafakasını kaldırmamıştır; yalnızca maddedeki “süresiz olarak” ibaresini iptal etmiştir.
- İptal hükmü yürürlüğe girene kadar mevcut düzenleme uygulanmaya devam eder.
- Yürürlük tarihine kadar yeni bir yasal düzenleme yapılması beklenmektedir. Bu düzenlemenin nafaka süresini hangi ölçütlerle belirleyeceği ve hangi hâllerde süresiz nafakanın devam edeceği henüz kesin değildir.
- Karar gerekçesinde, hâkime nafakanın süresini evlilik süresi, alacaklı eşin yaşı, eğitim ve sağlık durumu, ekonomik ihtiyaçlarını karşılayabilme kapasitesi gibi unsurları gözeterek belirleme imkânı tanınması ve süresiz nafaka gerektiren hâllerin kanunda açıkça gösterilmesi gerektiği vurgulanmıştır.
Bu nedenle halen devam eden davalarda veya yeni açılacak davalarda nafaka talebinin nasıl şekilleneceği, yasal düzenlemenin içeriğine ve geçiş hükümlerine bağlı olarak değişebilir. Mevcut kararların akıbeti de geçiş hükümlerine göre belirlenecektir; bu konuda kesin bir değerlendirme yapmak için yasal düzenlemenin beklenmesi gerekir.
Yoksulluk nafakasının sona ermesi
İrat biçiminde ödenmesine karar verilen yoksulluk nafakası, alacaklı tarafın yeniden evlenmesi ya da taraflardan birinin ölümü hâlinde kendiliğinden kalkar. Alacaklı tarafın evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması ya da haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde ise mahkeme kararıyla kaldırılır (TMK m. 176/3). Ayrıca tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde nafakanın artırılmasına veya azaltılmasına karar verilebilir (TMK m. 176/4). Ayrıntılar için nafakanın artırılması, azaltılması ve kaldırılması ve nafakanın sona ermesi yazılarına bakınız.
Tedbir, iştirak ve yoksulluk nafakası: farklar
- Tedbir nafakası: dava sürerken eş ve çocuk için; boşanma kesinleşince sona erer.
- İştirak nafakası: çocuk için (velayet sahibi ebeveyn aracılığıyla); boşanma kararıyla belirlenir ve çocuk ergin olana kadar sürer, eğitim devam ederse koşullarla uzayabilir.
- Yoksulluk nafakası: boşanma yüzünden yoksulluğa düşen eş için; sona erme sebepleri kanunda sayılmıştır.
Tedbir nafakası için tedbir nafakası, çocuk nafakası için iştirak nafakası yazılarına bakabilirsiniz.
Yoksulluk nafakası davasında hazırlık
- Gelir-gider tablosu: Aylık sabit giderlerinizi (kira, fatura, ulaşım, sağlık, çocuk giderleri) belgelerle gösterin.
- Çalışma durumu: Çalışıyorsanız bordro ve SGK kayıtlarını; çalışamıyorsanız sağlık raporu veya gerekçeleri sunun.
- Mal varlığı: Tapu, araç ve banka kayıtlarıyla karşı tarafın ödeme gücünü gösterin.
- Kusur iddialarına cevap: Kusurunuzun daha ağır olmadığını gösteren deliller toplayın.
- Talep biçimi: Aylık irat mı, toptan ödeme mi istendiğini ve gelecek yıllar için artış talep edilip edilmediğini dilekçede belirtin.
Dikkat edilecek noktalar
- Yoksulluk, “boşanma yüzünden” doğmalıdır; boşanmadan önce de gelirsiz olan ve evlilikte maddi destek görmeyen eş bakımından değerlendirme farklı olabilir.
- Nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi, fiilen evliymiş gibi yaşaması veya yoksulluğun ortadan kalkması nafakanın kalkmasına yol açabilir.
- Anlaşmalı boşanmada nafaka konusundaki hükümler (miktar, ödeme şekli, feragat) protokolde açıkça yazılmalıdır.
- AYM kararı sonrasında yasal düzenleme yapılırsa, nafaka sürelerine ilişkin yeni hükümler ve geçiş kuralları ayrıca takip edilmelidir.
Adana'da nafaka davaları aile mahkemelerinde görülür; boşanma sonrası nafaka davasında yetkili mahkeme nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesidir (TMK m. 177). Güncel mahkeme bilgisi için Adana Adliyesi'nin resmî sayfasına bakılabilir.
Sıkça sorulan sorular
Yoksulluk nafakası hâlâ ömür boyu mu?
Madde metninde halen “süresiz olarak” ibaresi yürürlüktedir ve iptal hükmü 30/6/2027'de yürürlüğe girecektir. Bundan sonra nafakanın süresinin nasıl belirleneceği yasal düzenlemeye bağlı olacaktır. Güncel durum için resmî kaynaklar takip edilmelidir.
Çalışan kadın veya erkek yoksulluk nafakası alabilir mi?
Tek başına çalışıyor olmak ret sebebi değildir; gelir, giderleri ve yaşam standardındaki düşüşü karşılamıyorsa nafaka gündeme gelebilir. Kararda cinsiyet değil, ihtiyaç, kusur ve ödeme gücü esas alınır.
Anlaşmalı boşanmada nafakadan feragat edersem sonra isteyebilir miyim?
Protokolde yoksulluk nafakasından feragat edilmişse, bu feragat hâkim onayıyla kesinleşmiş boşanma kararının parçası olur. Bu nedenle feragat hükmü imzalanmadan önce sonuçları dikkatle değerlendirilmelidir.
İlgili konular: tedbir nafakası, nafakanın artırılması, azaltılması ve kaldırılması, nafaka alacağında zamanaşımı ve nafakanın sona ermesi; ayrıca Aile Hukuku sayfamız. Dosyanızla ilgili görüşme için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Bu bilgiler genel niteliktedir; somut olay bakımından hukuki danışmanlık yerine geçmez.